VNeID – Nền tảng công dân số thông minh

“VNeID – Nền tảng công dân số thông minh” Sáng kiến tập trung xây dựng và triển khai mô hình “Công dân số thông minh” gắn với công tác quản lý dân cư, quản lý cư trú và hướng dẫn người dân khai thác, sử dụng hiệu quả ứng dụng VNeID trên địa bàn phường Tây Hồ. Xuất phát từ thực tế một bộ phận người dân đã được cấp tài khoản định danh điện tử nhưng chưa biết sử dụng đầy đủ các tiện ích của VNeID; người cao tuổi, người ít sử dụng điện thoại thông minh, người thuê trọ và người thường xuyên thay đổi nơi cư trú còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình đăng nhập, cập nhật thông tin, tích hợp giấy tờ và thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Việc tuyên truyền, hướng dẫn có thời điểm còn dàn trải, chưa phù hợp với từng nhóm đối tượng; cán bộ cơ sở phải hướng dẫn nhiều lần cùng một nội dung, làm ảnh hưởng đến thời gian thực hiện các nhiệm vụ quản lý địa bàn. Để khắc phục những hạn chế trên, sáng kiến đề xuất xây dựng Bộ tiêu chí “Công dân số thông minh”, trong đó người dân được hướng dẫn cài đặt, đăng nhập và sử dụng VNeID; biết xuất trình căn cước điện tử, khai thác giấy tờ tích hợp, thực hiện các dịch vụ công thiết yếu, bảo vệ mật khẩu, mã OTP, nhận diện hành vi lừa đảo và chủ động hỗ trợ các thành viên trong gia đình. Sáng kiến phân loại người dân thành các nhóm cụ thể gồm: người chưa cài đặt hoặc chưa kích hoạt VNeID; người đã kích hoạt nhưng chưa sử dụng; người gặp lỗi trong quá trình đăng nhập, thay đổi số điện thoại, thiết bị hoặc thông tin cá nhân; người đã sử dụng thành thạo để phát huy vai trò hạt nhân hỗ trợ cộng đồng. Trên cơ sở đó, Cảnh sát khu vực và lực lượng hỗ trợ tổ chức hướng dẫn đúng nội dung, đúng đối tượng, tránh tuyên truyền chung chung, hình thức. Một nội dung trọng tâm là xây dựng “Cẩm nang VNeID thông minh” dưới dạng tờ hướng dẫn, hình ảnh, video ngắn, câu hỏi thường gặp và mã QR. Tài liệu tập trung hướng dẫn cách cài đặt, đăng nhập, lấy lại mật khẩu, cập nhật ứng dụng, sử dụng căn cước điện tử, tích hợp giấy tờ, thực hiện dịch vụ công, thông báo lưu trú, xử lý khi thay đổi số điện thoại, thiết bị và nhận diện các đường dẫn, cuộc gọi giả mạo. Sáng kiến đồng thời đề xuất thành lập các “Điểm hỗ trợ công dân số” tại trụ sở Công an phường, nhà văn hóa, chung cư, khu dân cư hoặc địa điểm phù hợp. Tại các điểm hỗ trợ, người dân được hướng dẫn trực tiếp, được tiếp cận tài liệu chính thống và được giải đáp các khó khăn liên quan đến cư trú, căn cước, định danh điện tử. Đối với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người có hoàn cảnh đặc biệt, lực lượng cơ sở có thể tổ chức hỗ trợ tại gia đình. Mô hình “Mỗi gia đình có một người hướng dẫn số” được xác định là giải pháp quan trọng nhằm phát huy vai trò tự hỗ trợ trong cộng đồng. Mỗi hộ gia đình lựa chọn một thành viên có kỹ năng công nghệ để hướng dẫn người thân sử dụng VNeID, cập nhật ứng dụng, bảo vệ thông tin cá nhân và kịp thời phát hiện các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Bên cạnh hình thức hỗ trợ trực tiếp, sáng kiến tận dụng các nhóm Zalo an ninh, nhóm tổ dân phố và các kênh thông tin chính thức để xây dựng chuyên mục “Mỗi tuần một tiện ích VNeID”, “Một phút cùng công dân số”, “Lỗi thường gặp – cách xử lý”, “Cảnh báo thủ đoạn lừa đảo” và “Hỏi nhanh – đáp đúng”. Qua đó, người dân có thể chủ động tra cứu, hạn chế phải đến trực tiếp cơ quan Công an đối với những nội dung đơn giản. Sáng kiến đề xuất sử dụng Phiếu hỗ trợ công dân số điện tử thông qua mã QR để tiếp nhận, phân loại và theo dõi nhu cầu hỗ trợ của người dân. Nội dung phiếu chỉ thu thập những thông tin cần thiết, không yêu cầu công dân cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc các dữ liệu bảo mật. Kết quả hỗ trợ được tổng hợp theo từng địa bàn nhằm đánh giá số người đã được hướng dẫn, số trường hợp được xử lý, những lỗi phổ biến và các nội dung cần tiếp tục tuyên truyền. Trong quá trình hướng dẫn người dân sử dụng VNeID, Cảnh sát khu vực kết hợp rà soát, phát hiện các trường hợp sai lệch hoặc chưa cập nhật thông tin về cư trú, số điện thoại, nhân khẩu và các biến động dân cư. Qua đó, hướng dẫn công dân thực hiện thủ tục điều chỉnh theo quy định, góp phần duy trì dữ liệu dân cư bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”. Sáng kiến còn tổ chức định kỳ “Ngày công dân số thông minh” với các hoạt động như hướng dẫn sử dụng VNeID, hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến, tuyên truyền bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng chống lừa đảo công nghệ cao và giải đáp các vướng mắc liên quan đến cư trú, căn cước. Việc triển khai sáng kiến dự kiến mang lại hiệu quả thiết thực: giúp người dân nâng cao kỹ năng số, giảm thời gian đi lại, sử dụng thuận tiện các tiện ích trên VNeID; giúp Công an phường giảm việc hướng dẫn lặp lại, nâng cao hiệu quả quản lý cư trú và làm sạch dữ liệu dân cư; tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Công an, chính quyền, tổ dân phố và Nhân dân. Sáng kiến có tính mới ở việc chuyển từ mục tiêu cài đặt, kích hoạt tài khoản sang mục tiêu sử dụng thực chất, thường xuyên và an toàn; kết hợp hỗ trợ trực tiếp, trực tuyến và tại gia đình; lấy người dân làm trung tâm, lấy dữ liệu dân cư làm nền tảng và lấy mức độ hài lòng, khả năng tự sử dụng VNeID của người dân làm thước đo hiệu quả. Với quy trình đơn giản, không đòi hỏi kinh phí lớn, tận dụng được cơ sở vật chất, hệ thống thông tin và lực lượng hiện có, sáng kiến có khả năng áp dụng rộng rãi tại các tổ dân phố trên địa bàn phường Tây Hồ và có thể nhân rộng tại các địa bàn khác.