ĐIỂM TỰA SỐ – KẾT NỐI HÀNH TRÌNH TÁI HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG

Sáng kiến “Điểm tựa số – Kết nối hành trình tái hòa nhập cộng đồng” là giải pháp ứng dụng công nghệ số nhằm đổi mới phương thức quản lý, giáo dục, hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù và người tái hòa nhập cộng đồng tại địa bàn cơ sở. Thực tế hiện nay, thông tin về người tái hòa nhập cộng đồng được quản lý tại nhiều cơ quan, đơn vị; quá trình cập nhật, trao đổi và phối hợp hỗ trợ có thời điểm còn thủ công, phân tán. Việc nắm bắt nhu cầu về việc làm, học nghề, vay vốn, trợ giúp pháp lý, thực hiện thủ tục hành chính và ổn định đời sống chưa hình thành được một quy trình số thống nhất, liên tục. Điều này ảnh hưởng đến khả năng hỗ trợ kịp thời, cá thể hóa giải pháp và đánh giá thực chất kết quả tái hòa nhập của từng trường hợp. Sáng kiến đề xuất xây dựng nền tảng số dùng chung tại địa bàn cơ sở, hoạt động theo nguyên tắc: “Một người – Một hồ sơ số – Một kế hoạch đồng hành – Một mạng lưới hỗ trợ”. Mỗi người thuộc diện tái hòa nhập cộng đồng được thiết lập một hồ sơ số phù hợp, trong đó cập nhật thông tin cơ bản, hoàn cảnh gia đình, trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp, nhu cầu hỗ trợ, quá trình chấp hành pháp luật và kết quả tham gia các hoạt động tại cộng đồng. Trên cơ sở đó, hệ thống hỗ trợ cán bộ xây dựng kế hoạch đồng hành riêng cho từng trường hợp, xác định rõ nội dung hỗ trợ, đơn vị phụ trách, thời gian thực hiện và kết quả cần đạt được. Nền tảng gồm các nhóm chức năng chính: Thứ nhất, số hóa hồ sơ và quy trình quản lý. Thay thế việc theo dõi bằng nhiều sổ sách, biểu mẫu riêng lẻ bằng hồ sơ điện tử thống nhất; hỗ trợ tìm kiếm, cập nhật, thống kê và tổng hợp báo cáo nhanh chóng, hạn chế trùng lặp thông tin. Thứ hai, khảo sát và phân loại nhu cầu hỗ trợ. Hệ thống ghi nhận nhu cầu thực tế về việc làm, học nghề, vay vốn, nhà ở, giấy tờ cá nhân, trợ giúp pháp lý, tư vấn tâm lý và các vấn đề phát sinh trong cuộc sống. Kết quả được phân loại để chuyển đến đúng cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có trách nhiệm hỗ trợ. Thứ ba, kết nối mạng lưới đồng hành. Tạo môi trường phối hợp giữa Công an, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, ngân hàng chính sách, gia đình và cộng đồng dân cư. Mỗi đơn vị được phân quyền tiếp nhận, cập nhật và phản hồi kết quả đối với nhiệm vụ thuộc phạm vi phụ trách. Thứ tư, cung cấp “Cẩm nang tái hòa nhập số”. Người tái hòa nhập có thể sử dụng mã QR hoặc đường dẫn điện tử để tiếp cận các thông tin cần thiết như: chính sách hỗ trợ, cơ hội việc làm, khóa đào tạo nghề, thủ tục hành chính, tư vấn pháp luật, nguồn vốn vay và địa chỉ liên hệ khi cần trợ giúp. Nội dung được trình bày ngắn gọn, dễ hiểu, dễ sử dụng trên điện thoại thông minh. Thứ năm, theo dõi và cảnh báo hỗ trợ sớm. Hệ thống tự động nhắc lịch gặp gỡ, thời hạn cập nhật hồ sơ, tiến độ giải quyết nhu cầu và những trường hợp chưa được hỗ trợ đúng thời gian. Trên cơ sở các thông tin đã được xác minh, cán bộ phụ trách có thể nhận diện sớm trường hợp gặp khó khăn kéo dài, thiếu việc làm, mất liên hệ hoặc có nguy cơ vi phạm để chủ động gặp gỡ, động viên và hỗ trợ. Thứ sáu, xây dựng bảng điều hành số. Dữ liệu được tổng hợp thành các chỉ số trực quan như số người đã được hỗ trợ việc làm, học nghề, vay vốn, hoàn thiện giấy tờ, tham gia hoạt động cộng đồng và chấp hành tốt các quy định. Qua đó, lãnh đạo có thể theo dõi kết quả thực hiện theo thời gian thực, đánh giá trách nhiệm của từng đơn vị và kịp thời điều chỉnh giải pháp. Điểm mới của sáng kiến không chỉ là chuyển hồ sơ giấy thành hồ sơ điện tử mà là chuyển đổi toàn bộ quy trình quản lý và hỗ trợ từ thụ động sang chủ động, từ phân tán sang liên thông, từ hỗ trợ đại trà sang đồng hành theo nhu cầu của từng người. Người tái hòa nhập không còn chỉ là đối tượng được quản lý mà trở thành trung tâm của quá trình hỗ trợ, được chủ động đăng ký nhu cầu, tiếp cận thông tin và phản hồi kết quả. Sáng kiến đặc biệt chú trọng bảo vệ dữ liệu cá nhân. Thông tin được phân quyền theo nhiệm vụ, không công khai danh tính, không sử dụng dữ liệu để tạo ra sự phân biệt hoặc kỳ thị; quá trình truy cập, cập nhật và khai thác thông tin được kiểm soát, lưu vết và thực hiện đúng quy định. Giải pháp có thể triển khai thí điểm tại phường Tây Hồ trên cơ sở tận dụng hạ tầng, thiết bị và các nền tảng số hiện có, không đòi hỏi đầu tư lớn. Sau khi đánh giá hiệu quả, mô hình có thể chuẩn hóa quy trình và nhân rộng tại các xã, phường, đặc khu và các địa phương khác. Việc thực hiện sáng kiến góp phần giảm hồ sơ, giảm thời gian tổng hợp báo cáo, nâng cao chất lượng phối hợp giữa các lực lượng; đồng thời giúp người tái hòa nhập tiếp cận nhanh hơn với việc làm, học nghề, nguồn vốn, dịch vụ công và các chính sách an sinh xã hội.